Eşlerin Evlilik Birliği içinde Hukuki İşlemleri

0
306

Eşlerin Evlilik Birliği içinde Hukuki İşlemleri

Eşlerin Evlilik Birliği içinde Hukuki İşlemleri (TMK m. 193) altında düzenlenmiştir.

TMK m. 193. Hükmüne göre; Eşlerin hukuki işlem özgürlüğü 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda “Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, eşlerden her biri diğeri ve üçüncü kişilerle her türlü hukuki işlemi yapabilir.” şeklinde ifade edilmiştir.

Eşler kural olarak bir hakkı kuran, değiştiren ya da sonlandıran her türlü hukuki işlemi kendi aralarında veya üçüncü kişilerle yapabilirler. Buna karşılık kanunda aksine hüküm bulunan durumlarda eşlerden her biri diğeri ve üçüncü kişilerle o hukuki işlemi yapamazlar.

Bilindiği üzere yürürlükten kaldırılan 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi hükümlerine göre sınırlı ehliyetliler evli kadınlar ile kendilerine yasal danışman atanmış olanlar idi.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ise sınırlı ehliyetli olan kadının statüsünde belli konularda değişiklik yaparak onu tam ehliyetli konuma getirmiştir.

Bilindiği üzere 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin m. 169 f. I ve 173 f. II hükümlerine 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda yer verilmemiştir.

Buna karşılık 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu gerek koruma ilkesi ve gerekse eşitlik ilkesinin bir sonucu olarak belli konularda bu kez kadın eş açısından sınırlı ehliyetli statüsünü sürdürme erkek eş açısından da sınırlı ehliyetli statüsünü yaratma gereğini duymuştur.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 193 hükmünde yer alan “Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça” ifadesine dayanılarak;

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 194 hükmü ile eşlerden birinin aile konutu ile ilgili sadece aşağıdaki işlemlerle sınırlı olarak fiil ehliyetini sınırlandırılmıştır;

  • Aile konutuna ile ilgili kira sözleşmesinin feshedilmesi,
  • Aile konutunun devredilmesi,
  • Aile konutu üzerindeki hakların sınırlanması

AK İPEK/AKINTÜKK/K AR AMAN, s. 337. Da belirttiklerine göre; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu döneminde evli kişiler sınırlı ehliyetli statüsü içinde yer almaktadır.

HUKUKİ İŞLEM ÖZGÜRLÜĞÜNÜN KONUSU

Eşlerin hukuki işlem özgürlüğünün konusunu aşağıdaki konu başlıklarına göre inceleyeceğiz;

  • Sözleşme ve kararlarda,
  • Tek taraflı işlemlerde

SÖZLEŞME VE KARARLARDA

Eşlerin hukuki işlem özgürlüğü ile ilgili olarak 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda madde 193 altında;

“Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, eşlerden her biri diğeri ve üçüncü kişilerle her türlü hukuki işlemi yapabilir”

şeklinde ifade edilirken alınacak kararlarda ve yapılacak olan sözleşmelerde kural olarak hukuki işlem özgürlüğünün bulunduğuna işaret etmektedir.

TEK TARAFLI İŞLEMLERDE

Eşlerin tek taraflı işlem özgürlüğü ile ilgili olarak 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda madde 193 altında;

“Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, eşlerden her biri diğeri ve üçüncü kişilerle her türlü hukuki işlemi yapabilir” şeklinde ifade edilen eşlerin hukuki işlem özgürlüğü eşlerin tek taraflı işlemleri açısından da mevcuttur.

Örnek verecek olursak;

Eşlerden biri düzenleyeceği vasiyet ile aşağıdaki hukuki işlemleri gerçekleştirebilir;

  • Tanıma – TMK m. 295 f.I
  • Vakıf kurma – TMK m. 102 f.I ve TMK m. 526.
  • Vasiyeti yerine getirme görevlisi atama – TMK m. 550 f.I

HUKUKİ İŞLEM ÖZGÜRLÜĞÜNÜN TARAFLARI

Eşlerin hukuki işlem özgürlüğünün taraflarını aşağıdaki konu başlıklarına göre inceleyeceğiz;

  • Eşler arasındaki hukuki işlemler,
  • Eşlerin üçüncü kişilerle yaptığı hukuki işlemler

EŞLER ARASINDAKİ HUKUKİ İŞLEMLER

Eşlerin hukuki işlem özgürlüğü ile ilgili olarak 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda madde 193 altında; Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça eşlerden her biri diğeri ile her türlü hukuki işlemi yapabilir. Şeklinde düzenlenmiştir.

Kural olarak gerek Borçlar Kanunu ve gerekse Eşya Hukukundaki hükümler eşler arasındaki hukuk işlemlerde de uygulanmaktadır. Diğer bir deyişle eşler kural olarak kendi aralarındaki hukuki işlemler açısından evli olmayan üçüncü kişiler statüsündedir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu gerek koruma ilkesi ve gerekse eşitlik ilkesinin bir sonucu olarak gerek evliliğin genel hükümleri ve gerekse mal rejimleri hukukunun emredici nitelikteki hükümlerinin gereği eşlerin hukuki işlem özgürlüğü sınırlandırılmıştır.

Örneğin kural mal rejiminde (TMK. m. 202 f.I, 218-241) tasfiye sırasında, paylı mülkiyete konu bir mal varsa, eşlerden biri kanunda öngörülen diğer olanaklardan yararlanabileceği gibi, daha üstün bir yararı olduğunu ispat etmek ve diğerinin payını ödemek suretiyle o malın bölünmeden kendisine verilmesini isteyebilir.

EŞLERİN ÜÇÜNCÜ KİŞİLERLE YAPTIĞI HUKUKİ İŞLEMLER

Eşlerin hukuki işlem özgürlüğü ile ilgili olarak 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda madde 193 altında;

Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, eşlerden her biri üçüncü kişilerle her türlü hukuki işlemi yapabilir Şeklinde düzenlenmiştir.

Eşlerin üçüncü kişilerle yaptığı hukuki işlemleri aşağıdaki konu başlıklarına göre inceleyeceğiz;

  • Eşlerden birinin üçüncü kişilerle yaptığı hukuki işlemler,
  • Eşlerin birlikte üçüncü kişilerle yaptığı hukuki işlemler

Eşlerden Birinin Üçüncü Kişilerle Yaptığı Hukuki İşlemler

Eşlerin hukuki işlem özgürlüğü kural olarak eşlerden birinin üçüncü kişilerle kanunda aksine hüküm bulunmadıkça her türlü hukuki işlemi yapabilme hak ve yetkisini de kapsar.

Ancak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu gerek koruma ilkesi ve gerekse eşitlik ilkesinin bir sonucu olarak eşlerin üçüncü kişilerle olan hukuki işlem özgürlüğü de sınırlandırmıştır.

Örneğin aksine anlaşma olmadıkça, eşlerden biri diğerinin rızası olmadan paylı mülkiyet konusu maldaki payı üzerinde tasarrufta bulunamaz. TMK m. 223 f. II

Eşlerin Birlikte Üçüncü Kişilerle Yaptığı Hukuki İşlemler

Eşlerin hukuki işlem özgürlüğü kural olarak eşlerin birlikte olarak üçüncü kişilerle kanunda aksine hüküm bulunmadıkça her türlü hukuki işlemi yapabilme hak ve yetkisini de kapsar.

Bu demektir ki bireysel açıdan sınırlı ehliyetli olarak düşünülmesi gereken Evlilik birliği içerisindeki evli eşlerin bir arada verecekleri kararda sınırlı ehliyetli kavramı ortadan kalkar ve Tam ehliyetli olurlar.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here