Kendi İçinde Karşılaştırma

0
100
Kendi İçinde Karşılaştırma
5 (100%) 1 vote

Kendi İçinde Karşılaştırma

Evlenmenin butlanı hallerine ilişkin kendi içinde karşılaştırmayı ise aşağıdaki konu başlıklarına göre yapacağız;

  • Benzerlikler
  • Farklılıklar

Bu başlıkları teker teker ifade edelim.

Benzerlikler

Evlenmenin butlanı halleri olan mutlak butlan ve nisbi butlan aşağıdaki benzerliklere sahip bulunmaktadır;

  • Sebeplerin bitirici sayımı – TMK m.145,148-151
  • Hukuki sonuçları – TMKm.156
  • Sonlandırılması – TMKm.156
  • Geçmişe etkisi

Mutlak butlan ve nisbi butlanın açıkladığımız kendi arasındaki bu benzerliklerine ilişkin konu başlıklarının da açıklanmasına ihtiyaç vardır.

Sebeplerin Bitirici Sayımı (TMK m. 145, 148-151)

Evlenmenin butlanı halleri olarak 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda mutlak butlan ve nisbi butlan halleri düzenlenmiştir. Ayrıca 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda m. 145. 148-151 hükümleri altında; mutlak butlan ve nisbi butlan sebepleri de bitirici olarak sayılmıştır.

“..Taraflar arasında görülen boşanma davasının duruşması sırasında davacının evliliklerinin iptaline karar verilmesini talep ettiği; davalının söz konusu bu talebi kabul ettiği, mahkemece evliliğin iptaline karar verildiği; hükmün temyiz edilmeksizin kesinleştiği görülmektedir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 145’inci maddesinde mutlak butlan, 149,150 ve 151 ‘inci maddelerinde nisbi butlan halleri düzenlenmiştir. Dosya kapsamına göre, davacı Aybike ile davalı Tolgahan’ın taraflar arasında yapılan anlaşma gereğince, Aybike’yi kaçıran ve bu nedenle cezaevinde olan Tolgahan’ın ceza almasını engellemek amacıyla evlendikleri; tarafların hiç bir araya gelmediği anlaşılmaktadır. Tarafların evlenmelerine rağmen bir araya gelmemesi Türk Medeni Kanununda düzenlenen evlenmenin iptali şartları arasında düzenlenmediği halde, davanın kabulü ile evliliğin iptaline karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup; kararın bozulmasını gerektirmiştir.” Y2HD, 25.11.2010, 1***1 -1***4

Görüldüğü üzere mutlak butlan ve nisbi butlan arasında sebeplerin bitirici sayımı yönünden benzerlik bulunmaktadır.

Aile mahkemesince 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda mutlak butlan ve nisbi butlan sebepleri olarak gösterilenler dışında bir sebeple evlenmenin butlanına karar verilmesi mümkün değildir.

Hukuki Sonuçları (TMK m. 156)

TMK m. 156 hükmüne göre; Mutlak butlan ya da nisbi butlanla sakat olan evliklerin hâkimin kararma kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur.

Görüldüğü üzere mutlak butlan ve nisbi butlan arasında hukuki sonuçlar yönünden benzerlik bulunmaktadır.

Sonlandırılması (TMK m. 156)

Evlenmenin butlanı kendiliğinden gerçeklemeyeceği için dava açılması gerekmektedir.

TMK m. 156 hükmüne göre mutlak butlan ya da nisbi butlanla sakat olan evliliklerin sonlandırılması ancak hâkim kararıyla mümkündür. Diğer bir deyişle batıl bir evlilik ancak hâkimin kararıyla sona erer.

Görüldüğü üzere butlanla sakat olan evliklerin sonlandırılması yönünden mutlak butlan ve nisbi butlan arasında benzerlik bulunmaktadır.

Geçmişe Etkisi

Mutlak butlan ya da nisbi butlanla sakat olan evliliğin hâkim kararıyla sonlandırılması halinde kesinleştiği tarih itibarıyla butlan karan ileriye etkili olur Evlenmenin mutlak butlan ya da nisbi butlanla iptaline ilişkin karar geçmişe etkili değildir.

Dava açılmış olsa bile evlenme, hâkimin kararının kesinleşme tarihine kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur.

Farklılıklar

Evlenmenin butlanı halleri olan mutlak butlan ve nisbi butlan aşağıdaki farklılıklara sahip bulunmaktadır;

  • İleri sürebilme,
  • Düzeltebilme,
  • İlgilendirme,
  • Dava edebilme

Mutlak butlan ve nisbi butlanın açıkladığımız kendi arasındaki bu farklılıklara ilişkin belirlediğimiz konu başlıklarını detaylı şekilde ifade etmeye çalışalım.

İleri Sürebilme

Evlenmenin kurucu şartlarındaki eksiklik şartın özelliğine göre evlenmenin kurulmasına engel olmayarak mutlak ya da nisbi butlanla sakat olan bir evliliğin oluşmasına yol açar ise de bu sakatlığın daha sonra ileri sürülerek dava konusu yapılabilmesi mümkündür.

Evlenmenin butlanı halleri olan mutlak butlan ve nisbi butlanda işte bu ileri sürebilme yönünden farklılıklar söz konusudur.

Kural Olarak Her Zaman (Mutlak Butlan)

Mutlak butlanla sakat olan evlilik kural olarak kamu düzenini zedelediğinden ileri sürülmesi istisnalar dışında her zaman mümkündür. Mutlak butlanla sakat olan evliliğin kurulmasından sonra ne kadar uzun bir süre geçmiş olursa olsun kural olarak kamu düzenini zedeleyen sakatlık her zaman ileri sürülebilir.

İsviçre’de mutlak butlan iddiasının ileri sürülebilirlik özelliği dikkate alınarak mutlak butlan ifadesi yerine süresiz geçersizlik ifadesi kullanılmaktadır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanununda süresiz geçersizlik ifadesinin kullanılmaması düşüncemize göre yerinde olmuştur. Mutlak butlanla sakat olan her evlilik 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda süresiz geçersizlik yaptırımına muhatap kılınmamıştır.

Örneğin evliyken yeniden evlenen bir kimse her ne kadar kamu düzenini zedeleyerek mutlak butlanla sakat olan bir evlilik kurmuş ise de 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu bu evliliğe süresiz geçersizlik kuralını uygulamamaktadır. Nitekim evliyken yeniden evlenen bir kimsenin önceki evliliği mutlak butlan kararı verilmeden önce sona ermişse ve ikinci evlenmede diğer eş iyiniyetli ise, bu evlenmenin butlanına karar verilememektedir. TMK m. 147 f. III.

Hak Düşürücü Süre (Nisbi Butlan) (TMK m. 152,153 f. II)

Nisbi butlanla sakat olan evlilik kamu düzenini değil tarafların düzenini zedelediğinden ileri sürülmesi her zaman mümkün değildir. Nisbi butlanla sakat olan evliliğin kurulmasından sonra belirli bir süre geçmiş olursa tarafların düzenini zedeleyen sakatlık artık ileri sürülemez.

Nisbi butlan iddiasının geçici olan İleri sürülebilirlik özelliği dikkate alınarak nisbi butlan ifadesi yerine İsviçre’de süreli geçersizlik ifadesi kullanılmaktadır.

Nisbi butlan sebebiyle iptal davası açma hakkı, TMK m. 152 hükmüne göre; iptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak altı ay ve her hâlde evlenmenin üzerinden beş yıl geçmekle düşer.

Küçük veya kısıtlı, yasal temsilcisinin izni olmadan evlenirse, izni alınmayan yasal temsilci evlenmenin iptalini dava edebilirse de bu suretle evlenen kimse sonradan onsekiz yaşını doldurmak suretiyle ergin olur, kısıtlı olmaktan çıkar veya karı gebe kalırsa evlenmenin iptaline karar verilemez.

Görüldüğü üzere evlenmenin butlanı halleri olan mutlak butlan ve nisbi butlanda ileri sürülebilirlik yönünden farklılıklar bulunmaktadır.

Düzeltebilme

Evlenmenin kurucu şartlarındaki eksiklik şartın özelliğine göre evlenmenin kurulmasına engel olmayarak mutlak ya da nisbi butlanla sakat olan bir evliliğin oluşmasına yol açar ise de bu sakatlığın daha sonra düzeltilebilmesi mümkündür.

Evlenmenin butlanı halleri olan mutlak butlan ve nisbi butlanda işte bu düzeltebilme yönünden farklılıklar söz konusudur.

Kural Olarak Düzeltilemezlik (Mutlak Butlan)

İstisnalar dışında mutlak butlanla sakat olan evlilik kural olarak kamu düzenini zedelediğinden düzeltilebilmesi mümkün değildir. Mutlak butlanla sakat olan evliliğin kurulmasından sonra ne kadar uzun bir süre geçmiş olursa olsun kural olarak kamu düzenini zedeleyen bu sakatlık düzeltilemez.

örneğin teyze ile yapılan evlilik mutlak butlanla sakat olduğundan evliliğin kurulmasından sonra ne kadar uzun bir süre geçmiş olursa olsun kamu düzenini zedeleyen bu sakatlık düzeltilemez

Hemen belirtmek gerekir ki mutlak butlanla sakat olan her evlilik 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda düzeltilemezlik kuralına muhatap kılınmamıştır.

Nitekim evliyken yeniden evlenen bir kimsenin önceki evliliğini mutlak butlan kararı verilmeden önce anlaşmalı boşanma ile sona erdirmesi durumunda ikinci evlenmede diğer eş de iyiniyetli ise ikinci evlenmenin butlanına karar verilememektedir. TMK m. 147 f. III.

Düzeltilebilirlik (Nisbi Butlan)

Nisbi butlanla sakat olan evlilik kamu düzenini değil tarafların düzenini zedelediğinden nisbi butlanla sakat olan evliliğin kurulmasından sonra belirli bir süre geçmiş olursa tarafların düzenini zedeleyen sakatlık artık ileri sürülemez.

Nitekim nisbi butlan sebebiyle iptal davası açma hakkı, TMK m. 152 hükmüne göre; iptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak altı ay ve her hâlde evlenmenin üzerinden beş yıl geçmekle düşeceği için bu süreler içinde iptal davası açılmayarak evlenme geçerli duruma getirilebilir.

Diğer bir deyişle nisbi butlanla sakat olan evlilik düzeltilebilir.

İlgilendirme

Evlenmenin kurucu şartlarındaki eksiklik şartın özelliğine göre evlenmenin kurulmasına engel olmayarak mutlak ya da nisbi butlanla sakat olan bir evliliğin oluşmasına yol açar ise de bu sakatlığın ilgilendirdiği alan farklıdır.

Evlenmenin butlanı halleri olan mutlak butlan ve nisbi butlanda ilgilendirme açısından da farklılıklar söz konusudur.

Herkesi İlgilendirme (Mutlak Butlan)

İstisnalar dışında mutlak butlanla sakat olan evlilik kural olarak kamu düzenini zedelediğinden sakatlık herkesi ilgilendirmektedir.

Nitekim mutlak butlan davası, TMK m. 146 f. II  hükmüne göre; ilgisi olan herkes tarafından açılabilir.

Tarafları İlgilendirme (Nisbi Butlan)

Nisbi butlanla sakat olan evlilik kamu düzenini değil tarafların düzenini zedelediğinden sakatlık herkesi değil de sadece tarafları ilgilendirmektedir.

Dava Edebilme

Evlenmenin kurucu şartlarındaki eksiklik şartın özelliğine göre evlenmenin kurulmasına engel olmayarak mutlak ya da nisbi butlanla sakat olan bir evliliğin oluşmasına yol açar ise de bu sakatlığı dava edebilme farklıdır.

Evlenmenin butlanı halleri olan mutlak butlan ve nisbi butlanda dava edebilme açısından da farklılıklar söz konusudur.

Görev (Mutlak Butlan)

TMK m. 146 f.I hükmüne göre; Mutlak butlan davası açmak Cumhuriyet savcısı için bir görev oluşturmaktadır. Bu sebeple mutlak butlan sebeplerini öğrenen Cumhuriyet savcısı mutlak butlan davasını re’sen açar.

TMK m. 147 f.II hükmüne göre; İstisnalar dışında mutlak butlanla sakat olan evlilik kural olarak kamu düzenini zedelediğinden mutlak butlan davası ilgisi olan herkes tarafından açılabilir.

TMK m. 147 f.I hükmüne göre; Sona ermiş bir evliliğin mutlak butlanı Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen dava edilemez; fakat her ilgili, mutlak butlanın karar altına alınmasını isteyebilir.

TMK m. 147 f. II  hükmüne göre; Ayırt etme gücünün sonradan kazanılması veya akıl hastalığının iyileşmiş olması durumlarında mutlak butlan davasını yalnız ayırt etme gücünü sonradan kazanan veya akıl hastalığı iyileşen eş açabilir.

Hak (Nisbi Butlan)

Nisbi butlan davası açma hakkı ise mutlak butlan davasından farklı olarak sadece eşlere ve yasal temsilciye verilmiştir.

Nitekim TMK m. 148. Hükmüne göre; evlenme sırasında geçici bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun olan eş, evlenmenin iptalini dava edebilir. Aynı şekilde eşlerden biri yanılma, aldatma ve korkutma sebebiyle TMK m. 149-151. Hükmüne göre; evlenmenin nisbi butlan sebebiyle iptalini dava edebilir.

Küçük veya kısıtlı, yasal temsilcisinin izni olmadan evlenirse, izni alınmayan yasal temsilci TMK m. 153 f.I. hükmüne göre; evlenmenin iptalini dava edebilir.

Görüldüğü üzere mutlak ya da nisbi butlanda var olan sakatlığı dava edebilme farklıdır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here